قرار عدم استماع چیست؟

وب سایت حقوقی دادیار به معرفی و بررسی تخصصی قرار عدم استماع چیست؟و شرایط قرار عدم استماع پرداخته تا بهترین نحو شما را از حق و حقوقتان آگاه سازد.

مقدمه قرار عدم استماع دعوا :

یکی از حقوقی که قانون گذار برای اشخاص در نظر گرفته است ، حق اقامه ی دعوا می باشد .

اشخاص می توانند در مراجع قانونی ، اختلافات خود را مطرح کرده و حل و فصل دعوای خود را از این مراجع تقاضا نمایند .

برای این امر ، اشخاص باید مقررات و ضوابطی را که قانون گذار پیش بینی نموده است را رعایت نمایند و در غیر این صورت ، با ضمانت اجراهای پیش بینی شده در قانون مواجه خواهند شد .یکی از این ضمانت اجرا ها، از بین رفتن قابلیت استماع دعوا می باشد که در ادامه به صورت مفصل تری مورد بررسی قرار خواهد گرفت .

قرار عدم استماع دعوا
قرار عدم استماع دعوا

محاکم در مقام اظهار نظر در خصوص پرونده ی مطروحه ، اقدام به صدور رای می کنند .

آرای محاکم ، به دو دسته ی کلی قابل تقسیم می باشند :

قرار ها ، به انواع مختلفی تقسیم بندی می شوند . یکی از انواع قرار ها  ، قرار قاطع دعوا می باشد . این قرار ها ، در واقع پرونده را از مرجع رسیدگی کننده خارج کرده و رسیدگی را خاتمه می دهد. این امر به معنای اتمام رسیدگی به این دعوا به طور کلی و دائم نمی باشد و در واقع امکان اقامه ی دعوا به طور مجدد وجود خواهد داشت .

یکی از انواع قرار های قاطع دعوا ،قرار عدم استماع دعوا می باشد .

در این مقاله ، به بررسی قرار عدم استماع دعوا و اثار و موارد صدور ان می پردازیم اما میش از ان باید به چیستی این قرار بپردازیم .

مفهوم قرار عدم استماع دعوا

این قرار ، یکی از انواع قرار های قاطع دعوا می باشد . این قرار ، نشان دهنده ی ان است که دعوای مطرح شده قابلیت استماع نخواهد داشت

در صورتی که برای رسیدگی به دعوا  و انجام دادرسی ، مانع و یا موانعی وجود داشته باشد محکمه بدون ان که از لحاظ ماهوی پرونده را مورد رسیدگی قرار دهد ، اقدام به صدور قرار عدم استماع دعوا خواهد کرد .

قابل اعتراض بودن دعوا :

قانون گذار در قانون ایین دادرسی مدنی به موجب ماده ی سیصد و سی و دو این قانون مقرر می دارد که برخی از قرار های صادره توسط محاکم ، قابلیت تجدید نطر خواهی دارند .

به این صورت که شخص می تواند به قرار صادره اعتراض کرده و از دادگاه تجدید نظر استان ، رسیدگی مجدد به پرونده و اختلاف را درخواست نماید .

یکی از این قرار های قابل اعتراض ، قرار عدم استماع دعوا می باشد .

قرار عدم استماع دعوا
قرار عدم استماع دعوا

این قرار ، در صورتی قابلیت تجدید نظر خواهی را خواهد داشت که به موجب ماده ی سیصد و سی و یک قانون ایین دادرسی مدنی ، خود موضوع دعوای اصلی نیز قابل اعتراض و تجدید نطر خواهی باشد .

به عنوان مثال ، قانون گذار در ماده ی فوق ، تمامی دعاوی غیر مالی را قابل تجدید نظر دانسته است . بنابراین اگر در یک دعوای غیر مالی ، دادگاه اقدام به صدور قرار عدم استماع دعوا کند ، در این صورت ، چون اصل دعوا قابل تجدید نظر می باشد ، قرار عدم استماع دعوای صادره نیز قابل اعتراض خواهد بود .

مهلت اعتراض به قرار عدم استماع دعوا :

به موجب ماده ی سیصد و سی و شش قانون ایین دادرسی مدنی ، در صورتی که شخص قصد اعتراض و تجدید نظر خواهی از قرار عدم استماع دعوا را داشته باشد ، باید این امر را ظرف مدت زمانی خاصی که توسط قانون گذار تعیین شده است ، انجام دهد .

به موجب ماده ی مذکور ، در صورتی که شخص مقیم در ایران باشد ، باید ظرف ۲۰ روز و اگر در خارج از ایران مقیم می باشد ، باید ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ و یا انقضای مدت واخواهی ، اقدام به اعتراض و تجدید نظر خواهی کند .

این قرار ، دارای اثاری می باشد که در ادامه مورد بررسی قرار می گیرد .

آثار و اوصاف قرار عدم استماع دعوا :

قرار عدم استماع دعوا ، از حیث اثار و ویژگی های خود ، با قرار رد دعوا شباهت بسیاری دارد .

ویژگی های این قرار ، شامل موارد زیر می شود :

پس از بررسی اثار و ویژگی های قرار عدم استماع دعوا ، باید به بررسی موارد صدور این قرار بپردازیم .

موارد صدور قرار عدم استماع دعوا :

گاهی اوقات ،

گاهی اوقات ، قانون گذار ، به جهات مختلف ، صدور قرار عدم استماع دعوا را پیش بینی نموده است .

به عنوان مثال ، ممکن است که در راستای حفظ حقوق احتمالی اشخاص ثالث ، صدور قرار عدم استماع دعوا ضرورت یابد و یا به علت عدم طرح برخی از دعاوی به صورت توامان ، به ویژه در مورد امور مالکیتی و یا ثبتی ، محکمه قرار عدم استماع دعوا را صادر می کند .

در این قسمت به سه مورد از مهمترین موارد صدور قرار عدم استماع دعوا می پردازیم .

قرار عدم استماع دعوا
قرار عدم استماع دعوا

ممکن است که دعوای اقامه شده ، دارای سبب نا مشروع باشد در این صورت ، دعوا قابلیت استماع نخواهد داشت .

منظور از سبب دعوا ، علت و دلیلی است که شخص با استناد به ان ، به اقامه ی دعوا پرداخته است ‌.

به عنوان مثال ، شخص الف در طی بازی قمار و یا شرط بندی ، مبلغی به میزان ۳۰ میلیون تومان به شخص ب باخته است اما از پرداخت ان امتناع می کند . در این صورت ، شخص ب برای الزام ب به پرداخت بدهی خود ، در محکمه اقدام به طرح دعوا می کند . دادگاه با توجه به نا مشروع و غیر قانونی بودن سبب دعوا ( قمار و شرط بندی ) ، دعوا را غیر قابل استماع دانسته و قرار عدم استماع دعوا صادر خواهد کرد .

در برخی از دعاوی ، قانون گذار ، پیش بینی نموده است که باید دعوا به طرفیت تمامی اشخاص دخیل در موضوع اقامه شود و اگر خواهان ، تمامی این افراد را به عنوان خوانده ، تعیین ننماید ، محکمه قرار عدم استماع دعوا را صادر خواهد کرد .

به عنوان مثال ، شخصی قصد طرح دعوای اعتراض ثالث را دارد . به موجب امر قانون گذار ، باید این دعوا به طرفیت تمامی اصحاب دعوا ، یعنی هم خوانده و هم خواهان اقامه شود و در غیر این صورت ، قرار عدم استماع دعوا صادر خواهد شد .

ممکن است که اشخاص ، هنگام انعقاد قرار داد های خود ، پیش بینی کنند که اگر در اینده ، در رابطه ی قراردادی موجود ، اختلافی ایجاد شود ، اختلاف موجود به داوری ارجاع داده شود . اگر پس از بروز اختلاف ، شخص بدون توجه به شرط داوری موجود در قرار داد ، اقدام به طرح دعوا در دادگاه نماید ، محکمه راسا و یا با ایراد خوانده ی دعوا ، با احراز شرط داوری ، اقدام به صدور قرار عدم استماع دعوا می کند ‌.

تفاوت قرار عدم استماع دعوا و قرار رد دعوا :

همان طور که بیان کردیم ، این دو قرار با یکدیگر دارای شباهت های بسیاری می باشند به گونه ای که این سوال مطرح می شود که ایا امکان دارد که محاکم این دو قرار را به جای هم بکار گیرند ؟

این سوال از اداره ی حقوقی قوه ی قضاییه پرسیده شد و این اداره ، طی صدور یک نظریه ی مشورتی به شماره ی ۱۷۹/۱۴۰۰/۷ ،

به این پرسش این گونه پاسخ داده است :

با توجه به شباهت این دو قرار با یکدیگر ، امکان به کار گیری ان ها به جای هم وجود داشته و تاثیر به خصوصی نسبت به اصحاب دعوا نخواهد داشت .

قرار عدم استماع دعوا
قرار عدم استماع دعوا

اما اگر در مواردی ، قانون گذار صراحتا صدور یکی از این دو قرار را پیش بینی کرده باشد ، در این صورت نمیتوانیم از این امر تخطی کنیم .

به عنوان مثال ، در ماده ی هشتاد و نه قانون ایین دادرسی مدنی ، قانون گذار صراحتا صدور قرار رد دعوا را مطرح کرده است که در این مورد نمی توانیم قرار عدم استماع دعوا صادر نماییم .

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *